Na een kort intermezzo over mijn zoektocht naar erfgenamen in verband met een stuk grond in Rotterdam, pak ik de draad weer op waar het voor mij genetisch zo interessant werd: het DNA van mijn moederlijke lijn.
In eerdere blogs schreef ik al over mijn mtDNA-haplogroep T2f1a1 en wat die vertelt over mijn verre moederlijke voorouders. Wat ik toen nog niet benoemde, is hoe bijzonder het eigenlijk is dat deze moederlijke lijnen niet alleen zichtbaar zijn bij levende mensen, maar ook teruggevonden worden in archeologische vondsten.
Oud DNA uit botten en graven
Wetenschappers kunnen tegenwoordig DNA halen uit botten en tanden die duizenden jaren oud zijn. Dit heet ancient DNA-onderzoek. Daarbij wordt het DNA van archeologische resten gesequencet en vergeleken met moderne DNA-profielen. Vooral mitochondriaal DNA is hiervoor geschikt, omdat het in grote aantallen in elke cel voorkomt en beter bewaard blijft dan ander DNA. Op die manier is ook moederlijk DNA in kaart gebracht van mensen die leefden lang voordat er geschreven bronnen waren.
Een verrassende match in Denemarken
Wat ik bijzonder vond om te ontdekken, is dat hetzelfde moederlijke DNA dat ik vandaag bij me draag, ook is gevonden in archeologische resten uit Denemarken. Zo is mijn mtDNA-lijn aangetroffen in de botten van een man uit Lundbjerggård bij Roskilde, die ongeveer 400 jaar vóór Christus leefde, in de Romeinse IJzertijd. Daarnaast is dezelfde moederlijke lijn gevonden bij de resten van een vrouw uit Regnemark bij Borup, eveneens uit diezelfde periode. Dat betekent natuurlijk niet dat ik rechtstreeks van deze mensen afstam, maar wel dat we een gemeenschappelijke moederlijke voorouder delen, ergens verder terug in de tijd. Via een ononderbroken lijn van moeders die hun mtDNA doorgaven, loopt die verbinding tot vandaag.
Zelfs een link naar de Neanderthaler-tijd
Het wordt nóg indrukwekkender als je verder teruggaat. Uit DNA-analyses blijkt namelijk dat mijn moederlijke lijn uiteindelijk ook samenkomt met die van een veel oudere mensachtige, uit de Neanderthaler-tijd. De resten van deze persoon zijn gevonden in Noord-Spanje. De technische prestatie om DNA uit zulke oude botten te halen is op zichzelf al bijzonder. Maar het idee dat ik — via mijn moederlijke lijn — een gemeenschappelijke voorouder deel met iemand die tienduizenden jaren geleden leefde, maakt geschiedenis ineens heel tastbaar.
Waarom dit zo bijzonder is
Wat mtDNA zo mooi maakt, is de eenvoud ervan. Het verandert langzaam en wordt bijna onveranderd doorgegeven van moeder op kind. Daardoor vormt het een rechte lijn terug door de tijd, langs vrouwen die zelf vaak naamloos zijn gebleven in de geschiedenis, maar genetisch nog altijd aanwezig zijn. Van een vrouw in de IJzertijd in Denemarken, via talloze generaties, tot mijn eigen moeder — en uiteindelijk tot mij.Het laat zien dat DNA-onderzoek niet alleen helpt bij het oplossen van genealogische puzzels, maar ook een brug slaat tussen ons en mensen die duizenden jaren geleden leefden. Dat vind ik misschien wel het mooiste aspect van deze hele reis.
Heb je vragen over mtDNA, ancient DNA of wat jouw moederlijke lijn kan vertellen? Neem gerust contact met me op via papavan.nl of mail naar info@papavan.nl. Ik deel mijn ontdekkingen graag — en help je net zo graag op weg met die van jou.
Geef een reactie