In de vorige blog legde ik uit waarom niet alleen de hoeveelheid gedeeld DNA belangrijk is, maar vooral ook de grootte van de DNA-segmenten. Maar wat betekent dat nu eigenlijk in de praktijk? Om dat goed te begrijpen, moeten we het hebben over een belangrijk begrip binnen DNA-onderzoek: de meest recente gemeenschappelijke voorouder, ook wel de MRCA (Most Recent Common Ancestor).
Wat is een MRCA?
De meest recente gemeenschappelijke voorouder is simpel gezegd: de laatste persoon in de stamboom van wie jij én je DNA-match allebei afstammen.
Bijvoorbeeld:
- Jij en je neef delen dezelfde grootouders → dat zijn jullie MRCA
- Jij en een achterneef delen dezelfde overgrootouders
- Jij en een verre match delen misschien dezelfde betovergrootouders
Hoe dichter die voorouder bij jou in de tijd staat, hoe meer DNA je meestal deelt.
Wat doet dat met DNA-segmenten?
Elke keer dat DNA wordt doorgegeven van ouder op kind, wordt het als het ware “opgeknipt” en opnieuw gemengd. Dat proces heet recombinatie.
Daardoor gebeurt het volgende:
Hoe dichter de MRCA, hoe:
- groter de DNA-segmenten
- minder “opgeknipt” het DNA is
Hoe verder de MRCA terug ligt, hoe:
- kleiner de segmenten worden
- meer verspreid over je DNA
Een paar eenvoudige voorbeelden
1. Dichte familie (bijvoorbeeld neef/nicht)
- MRCA: grootouders
- Gedeeld DNA: veel
- Segmenten: groot en duidelijk
Je ziet vaak één of meerdere grote segmenten (bijvoorbeeld 30–100 cM). Deze zijn bijna nooit toeval.
2. Achterneef of -nicht
- MRCA: overgrootouders
- Gedeeld DNA: gemiddeld
- Segmenten: middelgroot
Je ziet meerdere segmenten, vaak tussen de 10 en 40 cM. Nog steeds goed bruikbaar voor onderzoek.
3. Verre verwant (bijvoorbeeld 4e of 5e neef)
- MRCA: betovergrootouders of verder
- Gedeeld DNA: weinig
- Segmenten: klein
Hier zie je vaak segmenten van 6–15 cM. En hier begint het lastiger te worden: sommige segmenten kunnen toevallig zijn.
Waarom dit zo belangrijk is
Als je begrijpt wie de MRCA is (of zou kunnen zijn), kun je veel beter inschatten:
- Of een DNA-match logisch is
- Hoe ver de verwantschap teruggaat
- Welke tak van je stamboom je moet onderzoeken
Bijvoorbeeld: Heb je meerdere matches die allemaal hetzelfde DNA-segment delen én allemaal afstammen van dezelfde familie? Dan weet je dat dat segment afkomstig is van die MRCA. Dat is precies hoe je DNA kunt gebruiken om je stamboom te bevestigen — of zelfs uit te breiden.
Terug naar het echte speurwerk
In het onderzoek dat ik eerder beschreef, waren het juist de achterneven en -nichten die hielpen om de juiste MRCA’s te vinden. Door te kijken welke matches dezelfde segmenten deelden, werd duidelijk welke voorouders centraal stonden. Zo kun je stap voor stap van losse DNA-matches naar echte mensen in je stamboom gaan.
Tot slot
De kracht van DNA-onderzoek zit niet alleen in de cijfers, maar in het verhaal erachter. De MRCA vormt daarbij de schakel tussen genetische data en echte familiegeschiedenis. Hoe beter je begrijpt hoe DNA-segmenten veranderen over generaties, hoe makkelijker het wordt om jouw puzzel op te lossen.
Heb je hulp nodig bij het bepalen van jouw MRCA’s of wil je weten hoe jouw DNA-segmenten zich vertalen naar je stamboom? Neem gerust contact op via papavan.nl of mail naar info@papavan.nl. Ik help je graag verder!
Geef een reactie